De pleziervaart is op stroom. Elektrische voortstuwing wordt steeds normaler, net als een stevig accupakket voor het boordnet. Logisch: het is handig en duurzaam, en batterijen worden steeds betaalbaarder. Maar deze populariteit gaat gepaard met een explosie aan aanbieders. Op sommige websites koop je voor een prikkie een set lithium-ion accu’s. Maar is dat wel zo handig en duurzaam? Wanneer is een batterij geschikt voor een boot of woonschip? Wij geven antwoord op de meest brandende vragen over batterijen.
OVER WELKE BATTERIJEN HEBBEN WE HET?
De lithium-ion batterij, tegenwoordig het meest gebruikte type – in elektrische auto’s, fietsen én steeds vaker aan boord. Ze kunnen relatief veel energie opslaan en zijn compacter en lichter dan loodzuuraccu’s. Er is één groot nadeel: ze kunnen ontploffen en hun brand is uiterst giftig en zeer moeilijk te blussen.
ZO’N VAART ZAL HET TOCH NIET LOPEN?
Zoek online een filmpje van een brandende elektrische auto. Bedenk dan hoe zoiets uitpakt op een schip, met kleine ruimtes, brandbare materialen en beperkte vluchtmogelijkheden. Het kan ‘s nachts misgaan, tijdens de vaart of in een drukke haven. Een accubrand slaat razendsnel uit en is nauwelijks te blussen. Veiligheid is daarom prioriteit één.
ZIJN ER VERSCHILLEN TUSSEN MERKEN?
Zeker. De kwaliteits- en veiligheidsverschillen zijn groot. Sommige fabrikanten voeren tests niet of slechts deels uit, of brengen batterijen op de markt die niet door de test zijn gekomen. Bij gerenommeerde merken is dit doorgaans wel in orde.
ZEGT HET CE-KEUR IETS OVER DE KWALITEIT?
Nee. CE is een wettelijke verplichting om producten in de EU te mogen verkopen, geen kwaliteitskeurmerk. Het is volledig gebaseerd op de eigen verklaring van de fabrikant. Zie het als een hele minimale eis: geen CE, dan zéker niet kopen. Controleer ook altijd of de (gebruikers)handleiding en de conformiteitsverklaring van de fabrikant erbij zitten.
AAN WELKE NORM ZOU EEN BATTERIJ MOETEN VOLDOEN?
In ieder geval EN 62619, de internationale veiligheidsnorm voor lithium batterijen. Die beschrijft tests voor overladen, kortsluiting, thermische stabiliteit, mechanische belasting en het Batterij Management Systeem (BMS). Controleer altijd of deze norm in de conformiteitsverklaring staat. Dat kan een zelfverklaring van fabrikant zijn, maar beter is een onafhankelijke test, bijvoorbeeld door TÜV. Bij voorkeur voldoet de batterij ook aan EN 62620: de norm voor prestatie-eisen zoals capaciteitsbehoud en bestendigheid tegen omgevingscondities.
IS HET AAN BOORD ANDERS DAN AAN DE WAL?
Ja. Op een schip krijgen batterijen het zwaarder te verduren, met schokken en temperatuurswisselingen. Kies dus veilige batterijen én installeer ze veilig. Voor schepen van 20 meter of langer gelden hiervoor al regels: ES-TRIN hoofdstuk 10.11. EOC beveelt de pleziervaart en niet-varende woonschepen aan die ook te volgen.
WAT ZIJN DIE ES-TRIN-EISEN?
Kort samengevat: lithium-ion accu’s moeten voldoen aan EN 62619 en 62620. Ze moeten stevig opgesteld zijn, goed toegankelijk en beschermd tegen hitte en trillingen. Grotere installaties (laadvermogen meer dan 2 kW) moeten in een aparte, goed geventileerde ruimte of kast – brandveilig en met branddetectie en blusmiddelen.
EN ALS EEN BATTERIJ EEN ‘TYPE APPROVAL’ VAN EEN KLASSEBUREAU HEEFT?
Het is beter dan niks, maar geen vervanging voor de volledige normkeuring, want klassebureaus testen slechts onderdelen uit EN 62619 en 62620.
WAT MOET IK VRAGEN AAN DE LEVERANCIER EN/OF INSTALLATEUR?
Benader een betrouwbaar en deskundig adres; bestel niet zomaar batterijen online. Zorg dat de aansluiting volgens voorschrift van de fabrikant wordt gedaan en het systeem en de ruimte voldoen aan ES-TRIN hoofdstuk 10.11.
WAT ALS MIJN PLEZIERVAARTUIG ZELF CE HEEFT?
Bij een wijziging – zoals ombouw naar elektrische voortstuwing of het uitbreiden of veranderen van de batterijen – moet het vaartuig opnieuw goedgekeurd worden door een officiële instantie (‘notified body’).
MOET IK NOG WAT REGELEN VOOR DE VERZEKERING?
Meld het bij EOC als het totale opslagvermogen van de lithium batterijen 2 kWh of meer is (voor overige batterijen: 3 kWh). Geef daarbij het merk, type, bouwjaar, aantal, totaal vermogen en de totale investering door.
WAAR VIND IK MEER INFO?
Lees of download ons infoblad Lithium batterijen pleziervaart en woonschepen voor meer informatie en tips.
