Vervullen, afborrelen, kelderen. Of gewoon: zinken. Hoe je het ook noemt, het is de ultieme nachtmerrie van de scheepseigenaar – dat je boot of woonschip water maakt en deels of geheel zinkt. EOC deed onderzoek en haalde de oorzaken boven water. En wat blijkt? Vervullen komt meestal door onvoldoende onderhoud, kennis of zorg. Met een verrassend grote rol voor de simpele slang!
We willen snappen waardoor schades precies ontstaan, want met die kennis kan EOC verzekerden goed informeren hoe ze ellende kunnen voorkomen. Daarom noteren onze experts bij schade altijd de oorzaak en die data analyseren we. Dat hebben we nu gedaan voor ‘zinken/vervullen’. Dat zijn schades waarbij het vaartuig water maakt. We bekeken de cijfers van 2022 t/m 2025 van de pleziervaart en wonen op het water. Om het overzichtelijk te houden hebben we al die verschillende vaartuigen ingedeeld in drie categorieën op basis van het type casco: motorboot/zeilboot (staal, hout of polyester), ex-beroeps/woonark staal en woonark beton.
TOP 3 MET VERRASSING
Ongeacht het type casco, komen de meeste vervulschades door een gebrek aan het onderwaterschip. We zien bij staal vooral corrosiegaten, bij hout slechte delen en bij beton onvoldoende uitwatering. Externe omstandigheden zijn ook vaak de oorzaak, denk aan storm of vorst. Tot zover geen verrassingen. Maar dan: bij ruim 20% bij ‘motorboot/zeilboot’ en ‘ex-beroeps/woonark staal’ blijkt een slang of leiding de boosdoener. Vaak de koelwaterslang van de motorinstallatie die loskomt door trillingen of scheurt door ouderdom. Maar we zien ook andere losgekomen slangen en leidingen, en niet-opgeruimde overboordslangen die zijn gaan hevelen. Zo’n klein detail als een slang blijkt dus een grote factor in het doen zinken van pleziervaartuigen. Tot slot komen ook constructiefouten, aanvaringen en technische storingen voor, maar deze zijn relatief weinig de oorzaak.
MEESTE PLEZIERVAARTUIGEN EN STALEN WOONARKEN ZINKEN DOOR ONVOLDOENDE ONDERHOUD
We graven nog iets dieper. Want aan de directe oorzaak gaat bijna altijd iets vooraf. Als een boot zinkt door neerslag, dan komt dat doordat hij niet goed is afgedekt. Dat kun je ‘onvoldoende zorg’ noemen. Als een slang scheurt of als er door corrosie een gat ontstaat, dan is er sprake van ‘onvoldoende onderhoud’. Ook dat hebben onze experts bijgehouden en dan blijkt: onvoldoende onderhoud staat met stip op nummer één als onderliggende oorzaak. Dit zien we bij casco’s van staal, polyester en hout en zowel bij varende als niet-varende schepen.
‘Onvoldoende kennis en ervaring’ staat op twee, dat is bijvoorbeeld een te dicht bij de waterlijn geboord gat of een ondeugdelijk opgebundelde slang tijdens klussen (hevelen!). Bij slangen zien we nog iets anders: eigenaren die niet weten dat zo’n slang periodiek vervangen moet worden en zich niet realiseren dat een lekkende slang het schip kan laten zinken. Een gebrek aan scheepskennis speelt ook een rol bij het vervullen van betonnen woonarken. Daar zijn de meeste zinkers een gevolg van instabiliteit en te weinig vrijboord door overbelasting.
Dan hebben we ‘onvoldoende zorg’, wat we vooral zien als een boot in een haven verder weg ligt, waardoor de eigenaar niet op tijd doorheeft dat er iets mis is. Tot slot het ‘niet goed winterklaar maken’, dat een aparte categorie verdient omdat het zo specifiek is.
ANTI-ZINK TIPS
Onderhoud!
Staal heeft onderhoud nodig, zeker een ouder casco. Dat betekent regelmatig uit het water voor inspectie: klop het casco, standpijpen en buitenboordleidingen af. Vraag hiervoor bij voorkeur een expert en laat diktemetingen uitvoeren. Controleer buitenboordafsluiters en rubberen doorvoeren, vervang deze periodiek. Zorg voor goede conservering, óók aan de binnenkant, en plaats anodes. Controleer bij een houten vaartuig op rotte delen, bij een betonnen woonark op onder meer de conditie van standpijpen en steiger of terras.
Let op slangen
Slangen kunnen loskomen of scheuren door ouderdom. Controleer daarom ten minste jaarlijks of ze nog in goede staat verkeren en draai alle slangklemmen aan. Vergeet niet ook de slangen of leidingen van het koelwater, want die zitten onder de waterlijn, dus bij lekkage loopt het vaartuig vol. Laat geen (dekwas)slangen overboord hangen en bundel ze zo op dat ze niet kunnen gaan hevelen.
Zorg voor het schip (en een pomp)
Ga regelmatig kijken en maak afspraken met de havenbeheerder over toezicht. Zorg dat buitenboordafsluiters dicht zijn bij afwezigheid. Bij elk type vaartuig: wees voorbereid op storm, neerslag, vorst en dooi. En zorg voor een goed werkende pomp (bilge-, lens- of dompelpomp) met voldoende capaciteit om in geval van nood direct te kunnen handelen.
Plaats detectiemiddelen
Schepen zinken zelden plotseling, meestal begin het met een klein lek. Wie dit op tijd opmerkt, kan zichzelf een hoop ellende besparen. Daarom zou waterdetectie (bilge-alarm) vanzelfsprekend moeten zijn. Plaats in ieder compartiment sensoren en kies bij voorkeur voor een systeem dat belt of appt als het alarm gaat.
Fris de kennis op
Waar zitten de afsluiters ook alweer? Is de standpijp lang genoeg en zitten buitenboordopeningen hoog genoeg? Ook bij extra belasting (zware spullen, sneeuw)? Hoeveel vrijboord is er eigenlijk nodig? Allemaal goede zinkpreventie-vragen die met een rondje door het schip te beantwoorden zijn, aangevuld met wat algemene scheepskennis. Lees bijvoorbeeld onze infobladen Winterklaar pleziervaart en Onderhoudstips voor wonen op het water.
